Het nieuwe jaar 2026 start met het genieten van de winter sterrenhemel. Duidelijk herkenbare sterrenbeelden als De Voerman, Tweelingen, Orion en de Stier vormen het decor van een sterrenhemel dat uniek is voor de winter. Zo kunnen we met het blote oog al genieten van Sirius, de helderste ster van ons halfrond die we in het zuiden zien als helderste ster van het sterrenbeeld Grote Hond.
Sterrenbeeld Orion
Het opvallendste aan de winterhemel is het sterrenbeeld Orion, zoals afgebeeld als screenshot uit het computerprogramma Stellarium. De mythe van Orion als jager beschrijft een machtige, vaak brutale, jager uit de Griekse mythologie. Hij jaagt daar eeuwig op de Pleiaden (het Zevengesternte, ook wel de Zeven zusters genaamd) en zijn jachthonden Sirius achtervolgen de Stier met als bekende elementen zijn riem (gevormd door de sterren Alnitak, Alnilam en Mintaka) en de opvallende sterren Betelgeuze (rood) en Rigel (wit/blauw).
Met de verrekijker zie je rechts onder gordel van Orion een wazige vlek: De Orion nevel (Messier object M42). We kijken naar een actief gebied met waterstof waaruit nieuwe sterren worden geboren!
De Orion nevel M42 leent zich heel goed voor een telescoop met een doorsnede van 15 cm of meer waar te nemen. Een bekend onderdeel van de nevel vormt het zogenaamde
trapezium van dicht bij elkaar staande sterretjes. Wil je de hele nevel met zijn stofwolken goed kunnen zien, dan moet de tijd het werk doen door een sensor een aantal minuten te belichten. Hier is een eigen opname van M42, gemaakt met een ‘smart scope’ waar zo’n CCD in zit
Het gebied rond de linker gordelster Alnitak is interessant om met een computergestuurde telescoop te bekijken en te fotograferen. Het gaat dan om twee nevels: de Flame nebula (links) en de reflectie nevel IC434 (midden boven), waarin een zwarte gassliert tegen een rode achtergrond de vorm van een paardenkop heeft. De beroemde Paardenkop nevel dankt hier zijn naam aan.
Zie: https://en.wikipedia.org/wiki/NGC_2023
De Plejaden, M45
De Plejaden, ook wel de Zeven Zusters of het Zevengesternte genoemd, is een bekende open sterrenhoop in het sterrenbeeld Stier, vernoemd naar zeven nimfen uit de Griekse mythologie: Maia, Alcyone, Asterope, Celaeno, Taygete, Electra en Merope, dochters van de Titaan Atlas. Ze werden door Zeus aan de hemel geplaatst om hen te beschermen tegen de jager Orion, die hen achtervolgde, en verschijnen als een groep van (meestal) zes tot zeven heldere sterren aan de nachtelijke hemel. Het Zevengesternte of Plejaden is een kleine sterrengroep die je het beste met het blote oog kunt zien. Deze sterrenhoop bevindt zich op maar 440 lichtjaren vanaf de aarde.
Sterrenbeeld De Stier met Aldebaran
Aldebaran is de helderste, rood-oranje ster in het V-vormige sterrenbeeld Stier (Taurus) en vormt het “vurige oog” van de hemelse stier, vaak gezien als onderdeel van de Hyaden-sterrenhoop, die samen met de Plejaden een prominent deel van het sterrenbeeld uitmaken, en de naam betekent ‘de volger’ omdat het de Plejaden aan de hemel volgt.
Krabnevel M1
De Krabnevel, ook bekend als M1, NGC 1952 en Taurus A, is een supernova rest in het sterrenbeeld Stier (Taurus). Het is een zeer fotogeniek object dat we vinden aan de linker rand van het sterrenbeeld Stier
Planeten
In deze winterperiode zijn Jupiter en Uranus (met telescoop) nog goed zichtbaar. Saturnus en Neptunus gaan al vroeg onder in het westen. Begin januari is de oppositie van Jupiter. Die staat dan in zijn baan het dichtst bij de aarde en is dan het beste waar te nemen en te fotograferen. Venus wordt tegen de lente pas zichtbaar als ‘ochtendster’, samen met Mars.
Al met al is er weer het nodige te zien aan de sterrenhemel de komende maanden. Veel kijkplezier! Of je nu kijkt met het blote oog, een verrekijker of een telescoop. De winterhemel is steeds de moeite van het bekijken waard!
