De zomerhemel van 2026

Elk seizoen heeft zijn eigen topics, ook de zomer. Maar het bekijken hiervan kan zo maar nachtwerk worden! Het duurt zeker tot 23:30 uur voordat het donker genoeg is.
Je kunt ter oriëntatie het best beginnen in het oosten met het spotten van de 3 heldere sterren die de zgn. ‘Zomerdriehoek’ vormen. Dat zijn Vega (hoofdster van De Lier), Deneb (hoofdster van de Tweelingen) en Altair (hoofdster van de Arend).
Voor het bekijken en fotograferen van de objecten in dit artikel is meestal een telescoop nodig met een minimum opening van 15 tot 20 cm. Zelf gebruik ik een smart scope met 11,4 cm diameter.

De eerste uitdaging vormt het bekijken van de Ringnevel (Messier 57) in De Lier. Dit kleine ringvormige neveltje is het restant van een ontplofte ster en staat ongeveer halverwege de sterren beta en gamma van de Lier. Begin met een lage vergroting om dit kleine object eerst te vinden en voer daarna de vergroting op!

Een tweede must-see planetaire nevel is de Halternevel (Messier 27), ook wel de Dumbbell nevel genoemd. M27 ligt globaal tussen het sterrenbeeld Zwaan en Arend, dichtbij het sterrenbeeldje Pijl. Een goed vertrekpunt om M27 met starhopping te vinden is de dubbelster Albireo, de kop van de Zwaan

De zomer is ook de tijd om bolhopen te bekijken. Dit zijn verzamelingen van zo’n 100.000 sterren die fysiek ook echt bij elkaar horen. De meest opvallende en bekendste is Messier 13 in het sterrenbeeld Hercules. Echt de moeite waard om te zien. In  Hercules staat ook M92, tevens de moeite waard.

Een zomers sterrenbeeld dat zeer de moeite waard is: Schorpioen (Scorpio), met als pareltje de hoofdster Antares, die echt prachtig staat te twinkelen en daarbij diverse kleuren lijkt aan te nemen. Je vindt Antares in het zuiden dicht tegen de horizon, dus zorg voor vrij zicht in die richting.

Het Dierenriem sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius), dat in het centrum van de Melkweg ligt, staat ook erg laag aan de hemel. Met een vrije horizon moet het op een donkere nacht wel lukken om hier een glimp van op te vangen, hoewel je dit -net als bij de Schorpioen met Antares- eigenlijk beter op vakantie in een van de zuidelijke landen (Frankrijk, Oostenrijk, Griekenland e.d.) kunt doen.

Met een telescoop zijn aan de zuidelijke hemel, ondanks de lage elevatie ook mooie nevels te zien. Probeer eens de Adelaarsnevel M16, met de beroemde ‘pillars of creation’, die ook door de Hubble- en de James Webb telescoop is gefotografeerd. Dit is een emissienevel met stervorming.

Ook de moeite waard om te zien en te fotograferen is de diffuse Trifid nebula M20 in de Boogschutter, die echter ook vrij laag aan de zuidelijke hemel staat.

Een bijzondere gebeurtenis in de zomer is natuurlijk de meteorenregen ‘Perseïden’ op 12 en 13 augustus. Dit is naast de Geminiden (in december) de belangrijkste meteorenregen van het jaar omdat op het hoogtepunt wel zo’n 80 meteoren per uur zichtbaar moeten zijn. Waarnemen gaat het beste met het blote oog in een verstelbare ligstoel met de blik op het sterrenbeeld Perseus in het  noordoosten gericht. Dit is het zgn. ‘verdwijnpunt’ of radiant waar de meteoren a.h.w. vandaan lijken te komen. Neem de tijd, relax en je kunt bij elke meteoor voor jezelf een wens doen!

Vlak vóór de Perseïden is er op 12 augustus op onze breedtegraad tegen zonsondergang een (gedeeltelijke) zonsverduistering te zien. Zorg dat je op een plek met een vrije horizon staat want de zon staat dan al erg laag aan de hemel. Gebruik hiervoor een eclips-bril.

Aan het eind van de zomer staan de sterrenbeelden Cassiopeia en Andromeda weer op voldoende hoogte in het noordoosten om te kunnen genieten van de Andromeda galaxy (Messier 31). Misschien lukt het dan ook het nabij gelegen stelsel M110 (met een magnitude 8) te spotten.

Wie nog wil genieten van deepsky objecten rond de Grote Beer moet nu niet te lang meer wachten. Deze stelsels zijn in de zomer nog wel te zien, maar komen steeds lager aan de hemel te staan. Het gaat o.a. om M51 (Draaikolknevel), M81 en M82 (het sigaar stelsel), M101 (de Pinwheel galaxy) en M106.

Eind augustus is aan de oostelijke hemel Saturnus weer te zien. Voor Uranus moeten we geduld hebben tot oktober. Voor Jupiter en Mars (in samenstand) tot november.

Al met al is er deze zomer weer veel moois te zien. Ik wens jullie weer veel kijkplezier toe!

Andries Boone