Na 21 juni zijn de dagen weer aan het korten. Het wordt weer eerder donker, zodat we eerder op de avond en ook langer van de sterrenhemel kunnen genieten.
De zomer is hét jaargetijde om bolhopen en nevels te zien. Dat neemt niet weg dat er ook nog heus wel sterrenstelsels (galaxies) te ontdekken zijn. De dichtstbijzijnde hiervan is het Andromeda stelsel M31) op ruim 2 miljoen lichtjaar afstand, vanuit de Melkweg gezien ons buur-stelsel. M31 is op een donkere zomeravond al met een verrekijker van 8×50 te zien als een mysterieuze vlekje.
In een telescoop kunnen we dan al wat meer details zien en het wordt pas echt spectaculair als we er een foto van kunnen maken door langdurig te belichten en de draaiing van de aarde te volgen.
Wie de galaxies rond de Grote Beer zoals het Draaiklokstelsel (M51) en het Pinwheel stelsel (M101) nog wil zien, heeft tot half augustus de tijd, voordat de in het najaar/winter te laag aan de hemel komen te staan.
Een ‘must see’ is de grote bolhoop in het sterrenbeeld Hercules (M13), een bolvormig cluster van 100.000 sterren. In de buurt daarvan vinden we ook de clusters M92, M3, M5 en M10. Zie daarvoor de animatieprogramma’s als Stellarium, Sky map, Starwalk 2 e.d.
In de categorie nevels moeten we een onderscheid maken tussen de restanten van een (aan het eind van zijn levensduur) ontplofte ster en gasnevels en emissienevels die al of niet belicht worden door naburige sterren.
Restanten van ontplofte sterren zijn de Dumbbell of Halternevel (M27), die is te vinden halverwege de kop-ster van de Zwaan (Albireo) en het sterrenbeeldje Dolfijn. De Ringnevel ligt in het sterrenbeeld De Lier (Lyra, met als heldere hoofdster Vega.) De beide Sluiernevels (westelijk en oostelijk) staan in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnis). Zelf vind ik de westelijke (NGC 6992) het mooiste, maar smaken verschillen.
Echte gasnevels zijn de bekende Adelaarsnevel (M16), de Trifid nevel (M20) en vele andere met een telescoop te bewonderen nevels, waaronder de bekende Pacman nevel (NGC 281), die is genoemd naar een van eerste computerspelletjes en de bekende Heart en Soul nebulae.
Vooral M16 is iconisch omdat in het centrum enkele ‘pilaren’ te zien zijn.
Dit zijn stervormingsgebieden. Nadat de Hubble en de James Webb telescoop ze prachtig in beeld hadden gebracht zijn deze Pilars of Creation een begrip in de astronomie geworden. Hoe tof is het dan niet om dit icoon vanuit je achtertuin te kunnen fotograferen (met de smart scope in maar 15 minuten tijd)?
De zomertijd biedt ook de gelegenheid om weer eens vallende sterren te zien. Rond 12 en 13 augustus is het hoogtepunt van de ‘sterrenregen’ de Perseïden. Strijk neer op een luie strectcher en kijk in de richting noordoost, waar het sterrenbeeld Perseus (vrij laag) aan de hemel staat. Dit is het punt waar de meteoren vandaan lijken te komen. Bij helder weer moet je er tientallen per uur kunnen zien, ook in andere richtingen dan noordoost.
Richting september is de planeet saturnus ’s avonds weer laag in het zuiden (op zijn hoogste punt) te zien. Venus is ’s morgens vroeg net voor zonsopgang te zien (‘ochtendster’), evenals jupiter.
Om jupiter langduriger te kunnen zien moeten we wachten tot de maand november. Maar dat houden we dus nog te goed.
Illustraties: van een aantal van de hierboven besproken objecten voeg ik zelfgemaakte opnamen bij.
Veel kijkplezier!
